Najpierw nakłada się podkład, a dopiero potem bazę. W lakiernictwie samochodowym podkład, czyli grunt, trafia bezpośrednio na przygotowane podłoże, natomiast baza jest lakierem kolorowym. Odwrócenie tej kolejności osłabia przyczepność powłoki i może doprowadzić do jej łuszczenia oraz korozji.
Dlaczego podkład musi być pod bazą?
Podkład tworzy warstwę przejściową między metalem lub tworzywem a kolejnymi materiałami lakierniczymi. Jego zadaniem jest związanie z przygotowanym podłożem, wyrównanie jego chłonności oraz ograniczenie oddziaływania wilgoci i czynników sprzyjających korozji. W zależności od rodzaju produktu może też pełnić funkcję wypełniającą.
Baza ma inne zadanie. Nadaje elementowi kolor i wygląd, ale sama nie jest przeznaczona do bezpośredniego zabezpieczania gołej blachy. Jej właściwości zależą od całego systemu lakierniczego, dlatego musi być aplikowana na podłoże wskazane w karcie technicznej, najczęściej na wyszlifowany i odpylony podkład.
| Produkt | Główna funkcja | Miejsce w systemie |
|---|---|---|
| Podkład | Buduje przyczepność, izoluje podłoże i przygotowuje powierzchnię pod kolejne warstwy | Bezpośrednio na przygotowany metal, tworzywo lub wcześniejszą warstwę dopuszczoną przez producenta |
| Baza | Nadaje kolor i efekt wizualny | Na utwardzony lub odpowiednio odparowany podkład |
| Lakier bezbarwny (klar) | Zabezpiecza warstwę kolorową i nadaje połysk | Na bazę, zgodnie z wymaganym czasem odparowania |
W praktyce podkład zapewnia warunki, w których baza może prawidłowo osiąść i połączyć się z systemem. Sama baza nie zastępuje gruntu, nawet gdy po wyschnięciu wygląda na równą i dobrze kryjącą.
Co się dzieje przy odwrotnej kolejności?
Nałożenie bazy bezpośrednio na goły metal albo zastosowanie podkładu na bazie nie tworzy prawidłowego układu warstw. Efekt może początkowo wyglądać poprawnie, ale powłoka nie ma wtedy właściwego połączenia z podłożem ani odpowiedniej izolacji.
Najczęstsze konsekwencje takiego błędu to:
- Brak przyczepności – baza może nie związać się z metalem, ponieważ nie jest warstwą przeznaczoną do gruntowania.
- Łuszczenie się powłoki – lakier może odspajać się płatami, szczególnie po uderzeniach, myciu ciśnieniowym lub zmianach temperatury.
- Ryzyko korozji – wilgoć może przenikać przez mikropory, uszkodzenia i miejsca o słabej przyczepności.
- Brak izolacji chemicznej – podłoże nie zostaje właściwie oddzielone od kolejnych materiałów.
- Problemy z trwałością całej powłoki – nawet dobrze położony klar nie naprawi błędnej warstwy znajdującej się pod nim.
Jeśli lakier już się łuszczy, samo przetarcie powierzchni i ponowne pomalowanie zwykle nie wystarczy. Wadliwą powłokę trzeba usunąć przez szlifowanie aż do stabilnego podłoża, a w razie potrzeby do gołej blachy. Dopiero wtedy można ponownie zbudować system warstw.
Jaki jest prawidłowy schemat lakierowania?
Poprawna kolejność od przygotowanej powierzchni do wykończenia wygląda następująco:
- Przygotuj podłoże przez szlifowanie, oczyszczenie i odtłuszczenie.
- Nałóż podkład przeznaczony do danego rodzaju metalu lub tworzywa.
- Po wymaganym utwardzeniu albo odparowaniu przygotuj podkład zgodnie z kartą techniczną.
- Nałóż bazę, czyli lakier kolorowy.
- Po wymaganym czasie odparowania zastosuj lakier bezbarwny.
Najprostszy zapis tej technologii to: podłoże → podkład → baza → lakier bezbarwny. Czas schnięcia, sposób matowania i możliwość aplikacji „mokro na mokro” zależą od konkretnego systemu, dlatego należy stosować się do karty technicznej produktu.
Najbezpieczniej łączyć materiały zalecane przez jednego producenta lub jedną serię systemową. Mieszanie produktów różnych firm nie zawsze prowadzi do problemów, ale bez potwierdzenia kompatybilności producenta nie daje pewności co do przyczepności, czasu schnięcia i trwałości powłoki.
Podkład jest pierwszy, ponieważ tworzy przyczepną i izolującą warstwę dla bazy. Baza odpowiada za kolor, nie za gruntowanie podłoża, dlatego nie należy zamieniać tych etapów.
